زبان ساده در تولید محتوا: چک‌لیست عملی بر اساس نخستین استاندارد ملی زبان سادهٔ کانادا

خلاصه: سازمان استانداردهای دسترس‌پذیری کانادا (Accessibility Standards Canada) در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۵ استاندارد CAN-ASC-3.1:2025 را با عنوان «زبان ساده» (Plain Language) منتشر کرد؛ نخستین استاندارد ملی کانادا در این زمینه. طبق این استاندارد، متنی به زبان ساده است که واژه‌ها، ساختار و طراحی آن آن‌قدر روشن باشد که مخاطبِ موردنظر بتواند به‌آسانی اطلاعات لازم را پیدا کند، بفهمد و به کار ببرد. اگر پست اینستاگرام، صفحهٔ وب‌سایت، خبرنامه یا راهنمای خدمات می‌نویسید، اصول این استاندارد چارچوبی کاربردی برای محتوای روشن‌تر به شما می‌دهد. در این مطلب، این اصول را به شکل یک چک‌لیست عملی مرور می‌کنیم.

«زبان ساده» در این استاندارد یعنی چه؟

تعریف استاندارد سه آزمون ساده دارد: آیا مخاطب آنچه را لازم دارد پیدا می‌کند؟ آیا آن را می‌فهمد؟ و آیا می‌تواند از آن استفاده کند؟ نکتهٔ مهم این است که به گفتهٔ خلاصهٔ رسمی استاندارد، فقط اعضای همان مخاطب می‌توانند قضاوت کنند که یک متن برای آن‌ها ساده است یا نه. پس زبان ساده فقط کوتاه‌نویسی نیست؛ متنی که برای یک متخصص روشن است، ممکن است برای کسی که تازه به کانادا آمده نامفهوم باشد.

دربارهٔ استاندارد CAN-ASC-3.1:2025

• نخستین استاندارد ملی کانادا دربارهٔ زبان ساده است و شورای استانداردهای کانادا (Standards Council of Canada) آن را تأیید کرده است.
• یک کمیتهٔ فنی که بیشتر اعضایش افراد دارای معلولیت و اعضای گروه‌های کمتر برخوردار بوده‌اند آن را تدوین کرده و پس از بازبینی عمومی نهایی شده است.
• رایگان، به دو زبان رسمی کانادا و در قالب‌های دسترس‌پذیر منتشر شده و خلاصه‌ای به زبان ساده و نسخه‌هایی به زبان اشارهٔ آمریکایی (ASL) و زبان اشارهٔ کبک (LSQ) هم دارد.
• با استاندارد بین‌المللی ISO 24495-1:2023 هم‌راستاست.
• طبق اطلاعیهٔ رسمی، این استاندارد «ابزاری کاربردی» است که سازمان‌ها می‌توانند تمام یا بخشی از آن را به کار بگیرند.

دینو زوپا، مدیرعامل سازمان استانداردهای دسترس‌پذیری کانادا، در این اطلاعیه گفته است: «زبان ساده چیزی فراتر از خوب نوشتن است؛ موضوعی مربوط به دسترس‌پذیری و فراگیری است.»

چک‌لیست عملی برای تولیدکنندگان محتوا

استاندارد پنج حوزهٔ اصلی دارد: مخاطب، ارزیابی و آزمون، ساختار، واژه‌ها و بیان، و طراحی. چک‌لیست زیر بر پایهٔ همین حوزه‌هاست.

۱. مخاطب را بشناسید

• مخاطب اصلی و مخاطبان فرعی را مشخص کنید؛ مثلاً مشتری تازه‌وارد، مشتری قدیمی یا خانوادهٔ او.
• بسنجید آیا گروهی از مخاطبان به محتوای جداگانه نیاز دارد.
• در طول کار با مخاطب مشورت کنید و بفهمید در پیدا کردن، فهمیدن و استفاده از اطلاعات با چه موانعی روبه‌روست.

۲. ساختار را برای پیدا کردن طراحی کنید

• ساختار و قالبی را انتخاب کنید که مخاطب به آن دسترسی دارد، آن را می‌شناسد و ترجیحش می‌دهد.
• اگر یک متن چند مخاطب دارد، یا محتوای جداگانه بسازید یا به‌روشنی نشان دهید هر بخش به کدام گروه مربوط است.
• اطلاعات را در ساختاری بچینید که به همان اندازه که مخاطب نیاز دارد ساده باشد.

۳. واژه‌ها و بیان

• از واژه‌های روشن و دقیقی استفاده کنید که مخاطب از قبل می‌شناسد و می‌پذیرد.
• اگر ناچارید واژهٔ تخصصی یا ناآشنا به کار ببرید، به مخاطب کمک کنید آن را یاد بگیرد؛ مثلاً اصطلاح انگلیسی را بار اول توضیح دهید.
• اعداد را به شکلی بنویسید که مخاطب به‌آسانی بفهمد.
• تیترها را کوتاه نگه دارید و مطمئن شوید دقیقاً همان چیزی را توصیف می‌کنند که پس از آن‌ها می‌آید.

۴. طراحی

• قالبی را انتخاب کنید که بیش از همه با نیاز و ترجیح مخاطب جور است.
• از فضای سفید برای خوانایی بهتر صفحه استفاده کنید.
• قلم و اندازه‌ای انتخاب کنید که از فاصلهٔ راحت خوانده شود.
• تصویر را فقط وقتی به کار ببرید که به فهم کمک کند.

۵. پیش و پس از انتشار، آزمون کنید

• پیش از انتشار، متن را با چند نفر از مخاطبان واقعی آزمایش کنید. استاندارد تأکید می‌کند آزمون‌کنندگان باید تنوع مخاطبان شما را بازتاب دهند.
• پس از انتشار هم به‌طور منظم بررسی کنید که محتوا هنوز نیاز مخاطب را برآورده می‌کند.
• بازبینی کارشناس موضوع یا کارشناس زبان ساده مفید است، اما طبق خلاصهٔ استاندارد، آزمون با مخاطب و ارزیابی مستمر دو روش مهم‌ترند.

نمونهٔ بازنویسی (فرضی)

پیش از بازنویسی: «ضمن تشکر از همراهی شما، به استحضار می‌رساند مهلت ثبت‌نام در کارگاه تا تاریخ ۱۳ نوامبر تمدید گردیده است و متقاضیان محترم می‌توانند جهت ثبت‌نام به لینک موجود در بیو مراجعه فرمایند.»

پس از بازنویسی: «مهلت ثبت‌نام کارگاه تمدید شد: تا ۱۳ نوامبر. برای ثبت‌نام، لینک بیو را بزنید.»

در نسخهٔ دوم، مهم‌ترین خبر اول آمده، واژه‌های اداری حذف شده و کاری که مخاطب باید انجام دهد روشن است. این نمونه فقط برای توضیح است؛ بهترین نسخه را آزمون با مخاطبان خودتان نشان می‌دهد.

نکته‌ای برای محتوای فارسی در کانادا

بسیاری از مخاطبان فارسی‌زبان در کانادا با اصطلاحات اداری انگلیسی سروکار دارند. در محتوای فارسی، اصطلاح رایج انگلیسی را کنار معادل فارسی بیاورید، مثلاً «شمارهٔ بیمهٔ اجتماعی (SIN)»، و از عبارت‌های اداری سنگین مانند «به استحضار می‌رساند» یا «مقتضی است» پرهیز کنید. این همان اصل استفاده از واژه‌هایی است که مخاطب می‌شناسد.

خدمات مرتبط در Best Pars

اگر برای بازنویسی متن وب‌سایت، طراحی پست یا تولید محتوای فارسی دنبال متخصص هستید، دستهٔ طراحی و تولید محتوا در Best Pars را ببینید. پیش از سفارش، نمونه‌کارها و رزومهٔ هر ارائه‌دهنده را بررسی کنید و مخاطب هدف خود را در شرح سفارش دقیق بنویسید.

منبع رسمی

Accessibility Standards Canada — Accessibility Standards Canada publishes Canada’s first Plain Language Standard — منتشرشده در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۵.

خلاصهٔ رسمی استاندارد: Summary of Standard CAN-ASC-3.1:2025 – Plain Language — آخرین به‌روزرسانی ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵.

این نوشته اطلاعات کلی و آموزشی است و مشاورهٔ فردی یا حقوقی ارائه نمی‌دهد.