آنفولانزای پرندگان و حیوانات خانگی: راهنمای محافظت از پرنده، گربه و سگ در کانادا

خلاصه: آنفولانزای پرندگانِ بسیار بیماری‌زا می‌تواند به‌سرعت در میان پرندگان پخش شود و بیماری شدید یا مرگ ایجاد کند. آژانس بازرسی مواد غذایی کانادا (CFIA) برای صاحبان پرندگان خانگی و گله‌های کوچک پنج گام «ایمنی زیستی» پیشنهاد می‌کند و آژانس سلامت عمومی کانادا (PHAC) هم برای صاحبان گربه و سگ توصیه‌های مشخصی دارد. در این راهنما این توصیه‌ها را به زبان ساده مرور می‌کنیم تا بدانید در خانه چه کارهایی از دستتان برمی‌آید و چه زمانی باید با دامپزشک تماس بگیرید.

چرا صاحبان حیوانات خانگی باید حواسشان باشد؟

طبق CFIA، آنفولانزای پرندگانِ بسیار بیماری‌زا و بیماری نیوکاسل حاد (velogenic Newcastle disease) می‌توانند به‌سرعت پخش شوند و باعث بیماری شدید یا مرگ پرندگان شوند. پرندگان آبزی وحشی می‌توانند ناقل آنفولانزای پرندگان باشند؛ به همین دلیل نگهداری پرنده در نزدیکی تالاب و برکه خطر بیشتری دارد. همچنین صاحبان پرندگان از نظر قانونی موظف‌اند بیماری‌های جدی پرندگان، مانند آنفولانزای پرندگان، را به مقامات اطلاع دهند.

پنج گام ایمنی زیستی برای پرندهٔ خانگی و گلهٔ کوچک

۱. پرندگان و حیوانات وحشی را دور نگه دارید

دسترسی پرنده به فضای باز را محدود کنید، دانه و آب را طوری نگه دارید که حیوانات وحشی را جذب نکند، دانه‌های ریخته‌شده را جمع کنید و منافذ محل نگهداری را ببندید.

۲. مرتب و کامل تمیز کنید

قفس، ظرف‌های آب و غذا و ابزارها را مرتب تمیز کنید، پیش و پس از کار با پرنده دست‌ها و لباس‌تان را بشویید و ابزارها را با دیگران شریک نشوید. CFIA یک روند سه‌مرحله‌ای پیشنهاد می‌کند: ابتدا شستشو با مادهٔ شوینده و آب داغ، سپس شستشو با محلول رقیق سفیدکننده و در پایان استفاده از ضدعفونی‌کنندهٔ خانگی طبق دستور برچسب. پیش از ضدعفونی، آلودگی‌های ظاهری را پاک کنید، چون مواد آلی اثر بیشتر ضدعفونی‌کننده‌ها را کم می‌کنند.

۳. نشانه‌ها را بشناسید و زود گزارش دهید

این نشانه‌ها می‌توانند هشداردهنده باشند:

• کاهش انرژی، تحرک یا اشتها
• کم شدن تخم‌گذاری
• ورم اطراف سر، گردن و چشم‌ها
• سرفه، نفس‌نفس زدن یا عطسه
• لرزش، علائم عصبی یا ناهماهنگی حرکتی
• اسهال
• مرگ ناگهانی

اگر به بیماری پرنده مشکوک هستید، با دامپزشک یا دفتر محلی CFIA تماس بگیرید.

۴. رفت‌وآمد را محدود کنید

فقط افراد ضروری با پرنده‌ها تماس داشته باشند و دست، کفش و لباسشان تمیز باشد.

۵. پرندهٔ تازه را جدا نگه دارید

پرنده‌های تازه را دست‌کم ۳۰ روز جدا از بقیه نگه دارید، فقط از تأمین‌کنندگان معتبر بخرید و پرنده‌هایی را که از نمایشگاه برمی‌گردند دست‌کم ۲ هفته جدا نگه دارید.

گربه و سگ: توصیه‌های آژانس سلامت عمومی کانادا

• سگ و گربه را از حیوانات وحشی بیمار یا مرده و مکان‌های آلوده به فضلهٔ پرندگان دور نگه دارید.
• به گربه و سگ گوشت، تخم‌مرغ، اندام‌ها (احشا) یا شیرِ خام یا نیم‌پز ندهید.
• اگر به‌خاطر کارتان با حیوانات سروکار دارید و در خانه هم حیوان دارید، لباس، وسایل و کفش محل کار را از خانه جدا نگه دارید.
• کودکان خردسال و حیوانات خانگی را از وسایل و مکان‌هایی که ممکن است آلوده باشند دور نگه دارید.

اگر پرنده یا حیوان مرده یا بیماری دیدید

• به آن دست نزنید. اگر ناچار به تماس هستید، دستکش و ماسک مناسب بپوشید.
• پرندگان وحشی را به خط تلفن منطقه‌ای آنفولانزای پرندگان یا Canadian Wildlife Health Cooperative گزارش دهید.
• دربارهٔ پرندگان و پستانداران اهلی، با دامپزشک یا مرجع سلامت حیوانات استان و همچنین CFIA تماس بگیرید.

بهداشت فردی را فراموش نکنید

• پس از لمس حیوانات، محیط یا وسایلشان دست‌ها را بشویید؛ اگر آب و صابون در دسترس نیست، از ضدعفونی‌کنندهٔ دست با دست‌کم ۶۰٪ الکل استفاده کنید.
• برای ضدعفونی ابزار و سطوح آلوده، اول با آب و صابون بشویید، سپس از محلول رقیق سفیدکنندهٔ خانگی (۳ قاشق غذاخوری در ۲ لیتر آب) استفاده کنید و بگذارید دست‌کم ۱۰ دقیقه روی سطح بماند.
• اگر با حیوانی که احتمال آلودگی‌اش وجود دارد تماس داشته‌اید، فوراً با ارائه‌دهندهٔ خدمات سلامت یا مرجع بهداشت عمومی محلی تماس بگیرید و تا ۱۰ روز پس از آخرین تماس مراقب علائم خود باشید.

خدمات مرتبط در Best Pars

در دستهٔ دامپزشکی بست‌پارس خدمات آنلاین مشاوره دربارهٔ نگهداری و تغذیهٔ پرندگان خانگی به زبان فارسی معرفی شده است. این مشاوره‌ها برای پرسش‌های عمومی نگهداری مفیدند، اما اگر به بیماری پرنده یا آنفولانزای پرندگان مشکوک هستید، بی‌درنگ با دامپزشک محلی یا CFIA تماس بگیرید؛ مشاورهٔ آنلاین جایگزین معاینه، آزمایش و گزارش رسمی نیست. برای آماده شدن پیش از مشاوره، راهنمای تغذیهٔ پرندهٔ خانگی و آمادگی برای ویزیت را هم ببینید.

منبع رسمی

• Public Health Agency of Canada — Avian influenza A(H5N1): Handling potentially infected animals — آخرین به‌روزرسانی: ۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۵
• Canadian Food Inspection Agency — Biosecurity basics for small flock owners: 5 steps — آخرین به‌روزرسانی: ۸ سپتامبر ۲۰۲۵

این نوشته اطلاعات کلی و آموزشی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان دامپزشکی نیست؛ برای سلامت حیوان خود با دامپزشک دارای مجوز مشورت کنید.